Gidoi bat sortzen

    Kontatu nahi den edozein istoriok, hitzezkoa naiz ikus-entzunezkoa izan, gidoi baten beharra du, eta huraxe lantzeko hainbat pausu jarraitu behar dira. Gidoi bat lantzea, istorioa sortzeko lehen pausua da.

    Lehenik eta behin ideia bat behar da, derrigorrezko elementu bat da, honek emango baitio hasiera istorioaren sorkuntzari. Ideia horren barruan egon daitezke: pertsonaiak, testuingurua, denbora, ondorioa, etab.

    Behin ideia edukita, gidoi literarioa egitera pasako gara. Gidoi honek, istorioaren nondik norakoak zehaztasunez deskribatuko ditu, istorioa osatzen duten akto guztiak kontutan hartuz. Syd Field-en esanetan “istorio guztiak, elkarloturik dauden gertakari segida batez osaturik daude, non amaiera dramatiko batean bukatzen den”. Hau da, gidoi literarioa egiterakoan, istorioaren hasieratik bukaeraraino gertatuko den dena deskribatuko du.

    Ikus-entzunezko istorio bat denez, gidoi literarioa osatu eta gero, gidoi teknikoa osatzeko garaia heltzen da. Gidoi honek, filmatuko denaren nondik norakoak deskribatuko ditu, eta inoiz ez, kontatuko dena. Beti ere sekuentzia bidez lan egingo da, eta besteak beste, honako hauek hartuko ditu kontutan:  kanpoan edo barruan gertatzen den, egunez edo gauez den, soinua eta argitasuna eta baita zein plano erabiliko den zehaztuko du.

    Azken pausua, story board bat osatzea izango da. Honek, marrazkien bidez gidoi teknikoa ilustratzeko balio du. Sekuentzia ikusiko den moduan ilustratzea da helburua.

    Hauek izango lirateke, ikus-entzunezko istorio baten grabaketa hasi aurretik jarraitu beharreko pausuak.

Alfabetizazio audiobisuala: Ikusentzunezko hizkuntza

     “Bideoaren didaktika hezkuntzan (1)” post-ean azaldu den bezala, gaur egun alfabetatua ez da idazten eta irakurtzen soilik dakiena, beste zenbait hizkuntza modu erabiltzen eta ulertzen jakin behar du. Horien artean ikusentzunezko hizkuntza dago, non irudiek eta soinuek duten garrantzia.

    Alfabetatzeaz ari garenez, oinarrizko hezkuntzako curriculumean, ikusentzunezko hizkuntza ezagutzak sartu beharko lirateke. Besteak beste, argazkiak, bideoak, komunikabideak, publizidadea, irakurketa kritikoa eta sorkuntza audiobisuala lantzen dituztenak. Beraz, pertsona batek formakuntza audiobisual egoki bat izan dezan, irudietan dauden mezuak ulertzeko eta irudien bitartez komunikatzeko gai izan behar du.

     Hizkuntzaz hitzegiten ari garenez, komunikazioa ere aipatu beharko genuke, bada, hitzezko hizkuntzak bezalaxe, komunikazioa gertatzeko beharrezkoak diren elementuak aurki ditzazkegu: igorlea, kodea, mezua, kanala, testuingurua eta hartzailea. Hauetariko elementu batek bere funtzioa modu egokian beteko ez balu, informazioa ez litzake bere osotasunean iritsiko eta komunikazio arazoak agertuko lirateke. Eta hizkuntza den bezala, sinbolo multzo batez eta erabilera arau batzuez osaturik dago. Hizkuntza modu honek, baditu ere, bere elementu morfologikoak, gramatika eta errekurtso estilistikoak.

     Esan beharrik ez dago informazioz inguraturik gaudela, eta guzti horiek prozesatu ahal izateko, pertzeptzio organuen bidez jasotzen ditugu, gero burmuinera bidaltzeko. Burmuinak bi modutan prozesatu dezake informazioa: sekuentzialki, non burmuinak informazio abstraktua prozesatzen duen (hitzak, eskemak,….), eta globalki, non burmuinak informazio zehatzago bat prozesatzen duen (marrazkia, argazkia,….) eta bapateko erreakzioa sortzen den.

Publizidadea eta propaganda.

    Bi hauek, hizkuntza audiobisualean oinarritutako komunikazio teknikak dira, eta mass mediaren adierazpen modua da. Mezuaren hartzailea zerbait erosteko (publizidadea) edota pentsakera mota batzuk izateko (propaganda) estimulua bilatzen dute, eta hau lortzeko, anuntzioen bidezko publizidadea adibidez, lau zutabetan oinarritzen da:

• Atentzioa: kontsumitzailearen atentzioa bereganatzea.
• Interesa: produktuaren interesa piztea.
• Gogoa: produktua kontsumitzeko gogoa eta beharra pizten du.
• Akzioa: erostera bultzatzen du.

     Publizidadez naiz propagandaz inguraturik gaudela ikusita, mezu horien analisi objetibo naiz subjetiboa egiten ikasi behar da, eta hau ere izan daiteke, hezkuntzaren erronka askotariko bat.

Gehiago sakondu nahiezgero bisitatu: http://www.peremarques.net/alfaaudi.htm

  

Bideoaren didaktika hezkuntzan (2)

Ikasleen bideoaren erabilpen aktiboa.

     Alfabetatze audiobisualean, ikasleak hizkuntza honetan komunikatu ahal izatea lortu nahi da, eta bideo bat sortzea da, besteak beste, ikasi beharreko zerbait. Bideo bat sortzea, hainbat pausutako lana da, eta beti ere talde-lanean jorratutakoa. Pausuak bideo profesionaletan erabiltzen diren berberak dira, naiz eta gure kasuan ez dugun azken produktua ebaluatuko, baizik eta pausu horien kalitatea. Hauek izango lirateke bideo bat sortzeko jarraitu beharreko pausuak:

1. Hitzarmenaren fasea: Talde-lana dela jakinda, pausu honetan partaide bakoitzaren zeregina eta ardura maila zein izango den adostuko da. Proiektuaren planifikazioaren zirriborroa ere egingo da.
2. Informazio bilketa (dokumentalismoa): Argi dago pausu honen helburua, informazioa bilatzea. Ondo dago internetetik informazioa bilatzea, bideoekin harremana estuagoa baita liburuekin topatzen dena baino. Baina toki guztietatik bilatzea (eta bilatzen jakitea) da gomendagarriena. Baliogarriak izan daitezkeen audioak, irudiak eta testuak bilatuko dira.
   
3. Gidoitzea: Lanak izango duen itxura zehaztuko da, jasotako informazioa (irudi, audio...) zein den aztertu eta gero. Planifikazio zehatzagoa egingo da.
   
4. Produkzioa: Grabaketarekin zerikusia duen pausua da, eta ez da guztiz itxia dagoen lana izango, beti egongo baita momentuan zerbait aldatzeko aukera.
   
5. Edizioa: Lanaren azken pausua da eta bideo ediziorako bereziak diren softwareak erabiltzen dira. Hauekin, jasotako informazio, irudi, audio eta kamerarekin grabatutakoak nahasten dira eta bideoa sortzen da, guk nahi dugun itxura eta iraupenarekin.

Bideo digitala sortu eta editatzeko herremintak.

     Gaur egun erreminta ugari aurki ditzakegu bideo bat grabatu eta editatzeko. Sinpleenen artean QuickTime Pro aurkitzen da, non moztu, itsatsi eta horrelako oinarrizko funtzioak agertzen diren, eta baita bideoaren itxura aldatzeko balio duten maskarak ere. Hala ere, egungo sistema eragileek badituzte berezko erremintak, adibidez, Windows Xp-k Movie Maker dauka, hau ere erabiltzen nahiko erraza. Mac/OSX-k berriz I-Movie dauka. 

    Nola ez, ezin dugu ahaztu, txartel digitalizagailu bat beharrezkoa dela grabatutako bideoak (digitalak naiz analogikoak) ordenagailura pasatzeko. Baita CD-Rom edota DVD grabagailu bat eduki behar da bideoa CD edo DVD batean gorde ahal izateko.

Bideoaren didaktika hezkuntzan (1)

     Eskoletan irakurketa eta idazketa lantzen den bezalaxe, bideoaren eta teknologiaren hizkuntza ere landu behar da, hizkuntza honetan komunikatu ahal izateko eta bertatik jasotzen diren edukiak ulertu eta barneratzeko. Baina ezin da ahaztu teknologia hauen erabilpena printzipio pedagogikoetan eta ez teknologikoetan oinarriturik egon behar direla.

Bideoen metodologia eta erabilpen didaktikoa.

     Didaktikoak ez diren milaka bideo aurki daitezke nonahi, baina erabilpen egokia emanez gero, dituzten aukera teknikoak eta hezigarriak anitzak dira. Aukera hauek guztiak atera ahal izateko, eta ikasgelan modu egoki batez erabiltzeko, lau dira jarraitu beharrezko pausuak:

1. Gelan erabili aurretik: Gelan bideoa erabili aurretik, irakasleak bideoa hiruzpalau aldiz ikusi behar du, honek dauzkan edukiak eta hizkuntza ulertzeko, eta baita gelako ikasleentzako egokia den edo ez jakiteko. Ideia ona da, irakasleak momentu honetan fitxa bat betetzen hastea, geroago pausu guztiak ematerakoan bukatzeko. Fitxa hau datu base batean gordetzeko baliogarria da. Mapa kontzeptual bat egitea ere ondo legoke, baita jorratuko diren jarduerak planifikatzea ere. Azkenik, bideoaren funtzioa eta helburua zein izango den zehaztu behar da.
   
2. Erabilera bitartean eta ikusi aurretik: Ikasleen adina eta ezagupenak zein diren jakinda, hainbat estrategia erabili daitezke: ikusiko denaren informazioa eskaini; ikasleek betetzeko fitxa bat eman, aurretiazko ezagutzekin bete dezaten; bideoa ikusi aurretik, bideoaren gaiari buruzko jarduera batzuk egin; bideoa ikusi aurretik, ikasleekin mapa kontzeptual bat sortu, etab.
   
3. Bideoa ikusten den bitartean: Momentu honetan lortu nahi dena, ikasleak bideo bat ikusterakoan, ikerketa jarrera bat izatea da, etxean telebistaren aurrean izaten duten jarrera pasibotik aldenduz. Gelan bideoa ikusten den bitartean, beraiek eskatzen dutenean geratu dezakegu, agertutakoa komentatzeko. Baita bideo emanaldian zehar apunteak hartzen irakatsi ere.
   
4. Bideoa ikusi ondoren: Bideoa ikusi ondoren, hainbat jarduera jorratu daitezke, adibidez: Hasieran betetzen hasi diren fitxak bukatu, bideoaren laburpena egin, mapa kontzeptual bat eraiki eta hasieran egindakoarekin alderatu, informazioa barneratzeko jarduera ezberdinak egin, ikasleen arteko eztabaida sortu etab.