Escuela 2.0. Mucho más que 1x1 (Antonio Pérez Sanz)

Gaurko gizarte globalizatu, digital, eta geldiezin honi hezkuntza egokitzeko helburuarekin sortu zen eskola 2.0 programa. Ikasketa informal eta autonomoa, jakitearen eraikuntza soziala, eta autoikaskuntzarako konpetentzien garapenak egungo hezkuntzaren oinarria izango dira, gehien bat IKTei esker.

Gaur egun bilatzen den hezkuntza motari aurre egiteko (ikasten ikasi, alfabetizazio digital eta mediatikoa lortu…) beharrezkoa izan da IKTei bultzada bat eman, eta ikasgelak modernizatzea:

• Irakasleak ez dira denen aurrean hitz egiten jarriko, orientatzaile, laguntzaile, edo errealitate eta ikasleen arteko lotura izan beharko du besteak beste. Gaur egungo irakasleek, ikasleen gaitasunak ezagutzan jakin behar dute, beraien jarduera eta partehartzea bultzatu behar ditu, eta ahal bada, medio didaktiko propioak sortzeko gai ere izan beharko luke ikasleen beharretara egokitzeko. Horregatik, gutxieneko konpetentziak eduki beharko dituzte informazioaren tratamendurako, eta baita arlo digitalari dagokionez.
• Ikasleak ez dira izango, lehen bezala, informazio – gordetzaileak, informazioa kudeatzen ikasi beharko dute, beharren arabera informazioa jaso, kudeatu edo sortzeko. Gainera, bere kapazitate intelektualaz jabetzea ere garrantzitsua izango da, ume bakoitzak bere abiaduran autoikaskuntza bultzatu, eta hau berarentzat gero eta autonomoago eta baliagarriagoa izan dadin.
• Ingurugiro eskolarrak ere aldaketa jasan beharko du, inguru birtualak sortzeko aukera emanez, denboraren eta espazioaren mugak alde batera uztea ahalbidetuz, eta beharrezko diren Eskola 2.0-ren erremintak barneratuz, bakarkako zein taldeko ikaskuntza sustatzeko.

Oinarrizko konpetentziak beti kontuan hartuta, kasu honetan, informazioaren tratamendua eta konpetentzia digitalari dagokionari konkretuki, Eskola 2.0-ren helburua, ikasleek errealizazio pertsonala lortzea, hiritartasun aktiboa gauzatzea, bizitza helduan era egokian barneratzea eta bizitza osorako ikasketa jarraitua garatzea da. Helburu bezala, IKT-en erabilera egokiak, DBH-n graduatzen direnei informazioaren gizarte honetan aurrera era egokian ateratzen lagundu behar die.

Eskola 2.0 programa

IKT-en benetako indarra, interakziorako ahalmenean, aldibereko komunikazioetan, informazioaren errepresentazioetan eta elkarrekiko jakituriaren sorreran dago, eta horretarako, praktika pedagogikoaren aldaketa beharrezkoa da.

Dena dela, IKT-ekin ez da alderdi teknikoa lantzea bakarrik bilatzen, alderdi metodologiko eta didaktikoetan fokatu behar dira. Horretarako, XXI. Mendeko gela digitalak aurrera atera beharko dira, zeintzuek azpiegitura teknologiko egokia eta konektibitate minimo bat edukiko duten, gela hauek errealitateari irekitzeko.

Aldaketa sakonak, ikasleen konektibitate puntual edo noizbehinkakoa eta hezkuntzarekin zerikusirik ez dutenetatik haratago joatean datza, IKT-ak errekurtso bezala erabiltzen ikastea izango da helburu, beste medio bat eskura edukitzean alegia.

Eskola 2.0-ren ardatzak

• Gela digitalak
• Konektibitatea
• Irakaslegoaren etengabeko formakuntza    
• Errekurtso digitalak

Hain prestatuta dauden gela digital hauetan, arbel digital batekin eta interneteko konexioarekin, ikasle eta irakasleek eskura duten informazio guztia ikusi eta komentatu ahal izango dute. Horretarako, AGREGA bezalako baliabideak dituzte, edo gehiagotan eman daitezkeen bideoak, multimedia aurkezpenak, dokumentu digitalak, …

Bakoitzak ordenagailu bat edukitzeak, gainera, autoikaskuntza bultza dezake, horrela, gela barruko ikasle bakoitzaren gaitasunetara egokitzea errazagoa izan daitekeelarik.

Azken finean, Eskola 2.0-ren helburua XXI. mendeko kalitatea eta berdintasuna bilatzea da. Horretarako, 2009-an, lau urteko programa sortu zen lehen hezkuntzako bosgarren eta seigarren maila eta derrigorrezko bigarren hezkuntzako lehenengo eta bigarren mailako ikasleentzat. Programa hau hamazazpi autonomi erkidegoetatik hamalauk onartu zuten, denek, Valentzia, Madrid eta Murtziak ezik, hirurak Partido Popularragatik gobernatuak. Espainian egondako gobernu aldaketa dela eta, eta garai hartan bezala pentsatuz gero, nor daki programa bukatuko den, eraldatu egingo den, edo besterik gabe desagertu egingo den… ezin jakin! 

IKTekin loturak askatzen

                         

 Eta hona hemen egin genuen Gidoi teknikoa: 

View more presentations from mikelsgartzia.

Garaien aldaketa, analogiatik teknologiara

Hobeto ikasten da ordenagailuekin?

     GROS, Begoña (2000). El ordenador invisible. Hacia la apropiación del ordenador en la enseñanza. Barcelona: Gedisa. Ediuoc.

     Liburu honetako 5.kapitulua galdera honi erantzuten saiatzen da: Hobeto ikasten al da ordenagailuekin? Erantzun zaila edo galdera desegokia.

     Kontua ez da ordenagailuekin ikasi daitekeen, baizik eta ordenagailuekin gertatzen den ikaskuntza nabarmenki hobea den. 

     Informatikak duen eragina zein den jakin nahi dugu, baina alfabetizazioak izandako eraginaren inguruan ere ez daukagu-eta ezagutza sakonik! Beraz, hain azkar aldatzen diren teknologien inguruan, alderdi zehatzak aztertzea da onena. Lehenik eta behin, hezkuntza eta irakaskuntza bidearen arteko harremanaz dauden hiru iritziak ezagutu behar ditugu:

     Irakaskuntza bideak gertatzen den ikaskuntzan eragina duela uste dutenak. Hauen arabera, bideak metodoa baldintzatu egiten du eta, ondorioz, ikaskuntza ere bai.

Bideak ikaskuntzan eraginik ez duela uste dutenak. Hauen ustez, berriz, erabilitako bideak instrukzioa garraiatuko dute, baina besterik ez. Ikaskuntza instrukzioaren baitakoa izango da. 

Eta bideak eragin dezakeela uste dutenak. Erdipareko iritzi honetan daudenek esaten dute erabilitako bideak irakaskuntza gidatzen ez badu ere, tresna horien ezaugarri batzuek eragina izan dezaketela ikaskuntzan.

     Eraginik bai edo ez, ordenagailuen ezaugarriak aztertzea beharrezkoa da, halanola: notazio mota ugariak (testua, irudiak, musika, bideoa...); dinamikotasuna (beste komunikabide batzuetan baino garrantzia handiagoa du denboraren dimentsioak); eta batez ere, interaktibotasuna.

     Ehundaka ikerketa egin dira ordenagailuen eta hezkuntzaren inguruan. Datu mordoa dago bilduta. Baina datu horiek nola interpretatu da arazoa. Ikerketa horien sailkapena egitea da bide bat eta ildo horretan proposamen ezberdinak daude: kronologikoki antolatzea; ikerketa motaren arabera (teorikoak, enpirikoak, ebaluazioak...); Ikerketa metodoaren arabera (kuantitatiboak, kualitatiboak, teoria kritikoak...); teknologia hauen kostua (ekonomikoa edo ekologikoa) ikaskuntzaren hobekuntzarekin alderatzen dituztenak; ikerketaren ardatzaren arabera (tresna, ikaslea, testuingurua)...

     Ez dago garbi, beraz, ordenagailuak erabilita gertatzen den ikaskuntza nabarmenki hobea den.

Zer nolako garrantzia dute IKTek egungo gizartean?

     Gaur egun, inor gutxik ulertu dezake bizi garen gizarte honetan teknologiarik gabe bizitzea, eta are gutxiago, teknologiarik gabeko gizarte bat. Hain daude teknologia horiek gure bizitzan sartuak, lanerako zein aisialdirako beharrezkoak bihurtu direla. Esan daiteke tekonologia horiek gure gizartea moldatu dutela.

     Teknologia horiek hor daudela jakinda, eta bertan geratzeko asmoa dutela jakinda, ezinbesteko bihurtzen da prestakuntza egokia edukitzea. IKTek informazioa lortzeko inoiz bezalako aukerak eskaintzen dituzte, baina informazio hori modu egokian prozesatzea da lortu behar duguna. Internetek eta baita beste teknologia batzuk ere, komunikatzeko gaur egun arte ezagutzen genituen moduak guztiz aldatu dituzte, eta ezin da jakin honek noraino eramango gaituen.

     Historian zehar, teknlogia desberdinek gizartea moldatu dute; inprentak, ezagutzaren zabalkuntza erakarri zuen; industrializazioak, ongi materialen eskuragarritasuna; irrati eta telebistak momentuan bertako informazioa. Beraz, IKTak gaur egungo gizartean eragin zuzena izango dute, dagoeneko lortu ez badute iada. Ez dezagun ahaztu teknologia eta gizartea eskutik doazela.

     Irakasleak menperatu beharreko teknologien zerrenda (hardware edo software):

• TV
• Mugikorrak, smartphoneak
• PCak eta periferikoak
• Tabletak
• Sare Sozialak
• Blogak
• GPS, maps,...
• Ebookak
• MP3, MP4
• Bideojokoak
• Pendriveak
• Proiektoreak, PDIak...

Konpetentzia digitala eta informazionala eskolan.

     Gaur egungo gizartean berrikuntza teknologikoak ezin ditugu utzi alde batera, ikasleentzat erakargarriagoa delako makina digital bat liburu bat baino eta barneratuta dutelako makinen eta teknologien erabilera euren egunerokotasunean tresna teknologiko ezberdinak erabiltze dituztelako, hau da: mp4, bideojokoak, ordenagailuak, internet, sare sozialak... hori dela eta jadanik hezkuntzan aldaketak daude. Garai batetan, irakasleak liburua besterik ez euskarri izanda, ezagutzaren iturri bakar bihurtzen ziren, gaur egun aldiz ugariak eta anitzak dira  iturri hauek, irakasle eta liburuez gain teknologia berriek eskaintzen duten aukera sorta, esaterako: internet, twiter, moodle..  Horregatik XXI. mendeko kultura, multimodala dela esan dezakegu adierazi, sortu, eta banatu daitekeelako era desberdinetan, papera edo/eta pantailan izan daitekeen bezala. Hau ikusi eta gero hezkuntzan alfabetizazio digital baten beharra zegoela konturatu ziren eta horregatik sortu zituzten hiru alfabetizazio desberdinak: ikus-entzunezkoa, teknologikoa eta informazionala:

• Ikus-entzunezkoa: Ikasleak testu audiobisualak analizatzeko eta sortzeko gaitasunak edukiko dituzte. 
• Teknologikoa:   Ikasleak informatika bere bariante desberdinetan erabil ahal izateko trebetasun batzuk garatuko dituzte. 
• Informazionala: Ikasleak informazioa bilatzeko eta aztertzeko konpetentzi eta trebetasun batzuk garatuko dituzte.

     Alfabetizazio honen helburu nagusiak Ikasleak ikasten ikastea da, hau da, bere bizitzarako iraunkorra izan behar duen auto- ikaskuntza garatzeko gaitasuna sustatzea, IKT ak eremu profesional batean erabiltzeko gai izatea informazioa esanguratsuena bilatuz eta informazioa azaldu eta adierazteko gai izatea.

     Helburu hauek lortzeko nahiz eta alfabetizazio digital bat egon, azpimarratzekoa da  irakasleak eta bere prestakuntzak duen garrantzia. Irakasle batek, formakuntza teknologiko minimo bat izan beharko luke, ikasleak ikasi behar dituzten edukiak menperatuak izan beharko ditu, horretarako irakasgaiekin loturiko materiala eta erreminta digitalak ezagutu behar ditu, ez bakarrik edukiak transmititzeko baizik eta baliabide hauek beste esparru batetan gauzatzeko edo erabiltzeko ikaslea gai izan dadin.

     Helburua ez da irakasleak soilik erreminta kontrolatzea eta ikasleari helburura heltzeko bide bakarra dagoela irakastea, baizik eta irakaslea gai izan behar du ikaslea baliabide ezberdinez janzteko lortu nahi duen metara heltzeko eta horretarako bide edo aukera ezberdinak dituela ohartarazteko.  Aberasgarritasuna egiten ikastean dago eta egite horretatik ikasitakoa esparru ezberdinetan erabiltzeko gaitasunean.

Lehen Hezkuntzako irakasle bezala, ze formakuntza teknologiko behar dut?

     Irakasle batek, formakuntza teknologiko minimoa behar du lanean hasterako. Ikasleek kurtsoan zehar ikasi behar dituzten edukiak menperatu behar ditu eta ikasketa hori eragiteko beharrezkoak diren tresnak erabiltzen jakin behar du, horien artean: ofimatika, internet, proiektoreak, arbel digitalak (PDI) eta abar. 

     Zehazki, irakasgaiarekin loturiko material eta erreminta digitalak ezagutu behar ditu. Horretaz gainera, komunikatzeko baliabideak ezagutu behar ditu eta baita informazioaren trataera menperatu ere, besteak beste, apunteak prestatzeko ere erabiltzen jakin dezan.

     Jakin beharrekoa barneratuta edukita ere, eduki hauek modu egokian transmititzea, edo hobe esanda, eskaintzen jakitea ere garrantzitsua izango da.

     Aurreko hau guzti hau menpean hartutakoan, dakien hori era egokian erabiltzen jakitea kontuan hartu beharreko zerbait izango da, ikasleei, bai edukiak baita ikaskuntza ere erakargarri egiteko gai izan dadin.

     Azkenik, komunikazioa ere aipatu beharra dago. Administrazioarekin, gurasoekin, ikasleen artean... komunikazioa eragiten, bultzatzen eta kontrolatzen jakin behar luke informazio eta komunikazio teknologiak era egokian lantzen dituen irakasle batek.

Ordenagailuak, zirrara eragileak.

     Hezkuntzan, ordenagailuak erreminta gisa ikusteaz gain eta hauek sorrarazten dituzten onura/arazoak ezagutu arren, ezin dugu ahaztu, ordenagailuarekiko dugun harremanak ere, sentsazio ezberdinak eragiten dituela.

     Teknologiak gure erlazioen eta gehiago esanda, gure ezagutzaren eraldatzaile bihurtu dira. Hain zuzen ere, sentsazio hauek dira muturreko ideiak sortzen dituztenak. Bi hitzetan esanda, teknofilia eta teknofobia.

     Lehenengoak, teknologia, arazo guztien konpontzaile bezala ikusten dute, honek ekar ditzakeen errealitatearen ikuspegi eraldatua erakarriz. Beti azkeneko berrikuntzak erabiltzeko nahia erakusten dute.

     Bigarrenek aldiz, beti ere irakaslegoaz hitzeginda, teknologia berriak betiko baloreen mehatxutzat ikusten dutuzte. Baina sakonean begiratuta, egokia ez den formakuntzaren ondorioz sortutako segurtasun eza litzateke arrazoia. Egungo irakasleek, askotan, beraiek baino gehiago dakiten ikasleen aurrean ikusten dute beraien burua, hauen autoestiman eragin nabarmena izanik.

     Beraz, hezkuntzan ordenagailuak edo IKTak modu egoki batean erabiltzeko bidea, irakaslegoaren formakuntzan datza, baina ez formakuntza tekniko batean bakarrik, baizik eta ezagutza tekniko hori, formakuntza pedagogiko sakonago batean integratuz. Ez baita ahaztu behar, tekonologia eta gizartea eskutik doazela.

Natibo digitalak vs. immigrante digitalak

     Gaur egun askotan entzuten da egungo gazteak ezberdinak direla. ”Lehengo garaietan lan gehiago egiten genuen” bezalako esaldiak behin eta berriz entzuten dira. 

     Hezkuntzarekin erlazionatuta, gaur egungo ikuspegia berdintsua da. Lehengo garaietan materia konkretuak eta aurretik zehaztuak erakutsi/ikasten ziren, garai haietan garrantzitsuak eta beharrezkotzat hartzen ziren gauzak hain zuzen ere. Gaur egungo behar eta interesak, ordea, erabat aldatu dira. Gaur egungo gazteak, teknologiaz inguraturiko gizarte batean hezi izanagatik, ikasteko beste era batzuk exijitzen dituzte.

     Bideojoko, ordenagailu eta mugikorrekin hazitako ikasleak, natibo digital bezala ezagututakoak, irakasleen irakasteko era aldatzea eskatzen dute. Izan ere, beraien irakasteko metodologia aldatu ez duten irakasle horiek, beraien ikasleek inolako interesik jartzen ez duten sentsazioa duten horiek alegia, errua beraiena dela ikusi behar dute. Horrela, beraien irakasteko era aldatu beharko dute, immigrante digital bihurtuz.  Eduki teoriko eta testuak denerako erabiltzeari utzi, eta ariketa praktikoagoekin edukiak berdin irakatsi daitezkela ikusiko dute, ikasle "berriek" ikasi beharrekoa hobeto barneratzearekin batera.

     Aldaketa honek immigrante digitalek eta natibo digitalek hizkuntza bera hitz egitea ekarriko du, eta horrela, hezkuntza egoki, azkar eta baliagarri bat lortuko da, aldi berean, denbora aurrera doan heinean, irakasleak hezkuntzarekin erlazionatutako hobekuntza eta berrikuntzak barneratzen joango direlarik.